Lazer örtügi üçin demir esasly poroşok bilen nikel esasly poroşokyň arasyndaky tapawut
Çugun bölekleriniň lazer bilen örtülmeginde, demir esasly poroşogyň we nikel esasly poroşogyň saýlanmagy örtük gatlagynyň işine, ulanylyş şertlerine we bahasyna gönüden-göni täsir edýär. Ikisiniň arasyndaky esasy tapawut düzümde, öndürijilikde, prosesiň uýgunlaşmasynda we ulanylyş şertlerinde aşakdaky ýaly şöhlelenýär:
1. Ingrediýentlerdäki tapawutlar
| Toz görnüşi | Esasy maddalar | Tipik legirleýji elementler |
| Demir esasly poroşok | Fe esasynda (köplenç > 50%) | Köplenç Cr, Ni, Mo, Si, B we ş.m. öz içine alýar (Fe-Cr-Ni-Mo ulgamy, Fe-Si-B ulgamy ýaly) |
| Nikel esasly poroşok | Ni esasynda (mazmuny adatça > 50%) | Köplenç Cr, Mo, W, Co, Si, B we ş.m. öz içine alýar (meselem, Ni-Cr-Mo ulgamy, Ni-Cr-B-Si ulgamy) |
2. Esasy netijeliligiň deňeşdirilmegi
1) Mehaniki häsiýetler
Demir esasly poroşok:
• Ýokary gatylyk (HRC 30-60, düzümi sazlananda, ýokary Cr, Mo görnüşi HRC 50 ýa-da ondan ýokary derejä ýetip biler), gowy aşynma garşylygy;
• Berkligi çoýun matrisasynyň berkligine golaý (dartylma güýji 500-1000MPa), çoýun bilen has gowy metallurgiýa utgaşyklylygy we örtük gatlagy bilen matrisanyň arasyndaky baglanyş güýji ýokary (adatça >300MPa);
• Orta derejeli döwülme, ýokary gatylyk modellerinde belli bir derejede döwülme duýgurlygy bolup biler (stressi azaltmak üçin örtük prosesini gözegçilikde saklamak gerek).
Nikel esasly poroşok:
• Orta gatylyk (HRC 20-45, pes garyndyly görnüş ýumşak, ýokary Cr, W görnüşi HRC 40-50-e ýetip biler), ýöne ajaýyp berklik, demir esasly poroşokdan has gowy zarba garşylygy;
• Ýokary legirlenen demir esasly poroşokdan (400-800MPa) biraz pes dartgynlyk güýji, ýöne has gowy plastiklik (uzalma>10%, demir esasly poroşok adatça
• Çugun bilen baglanyş güýji biraz pes (adatça 200-300MPa), ýöne ýaryk duýgurlygy pes, sowuk ýaryklary döretmek aňsat däl (nikeliň berkligi we pes stres häsiýetleri sebäpli).
2) Korroziýa garşylygy
Demir esasly poroşok: orta derejede korroziýa garşylygy. Adaty demir esasly poroşok (pes Cr) atmosfera we süýji suw korroziýasyna gowy garşylyga eýedir, ýöne kislotaly we gidroksidi gurşawlarda poslamaga meýilli. Ýokary Cr görnüşi (Cr mukdary > 12%) korroziýa garşylygyny gowulandyrdy, ýöne nikel esasly poroşok ýaly gowy däl.
Nikel esasly poroşok: ajaýyp korroziýa garşylyk, esasanam ýokary temperaturada, çygly, kislotaly we alkali (organik kislota, gowşak alkali ýaly) gurşawlarda (sebäbi Ni we Cr dykyz oksid plýonkasyny emele getirýär), korroziýa şertleri üçin amatly.
3) Yssylyga garşylyk
Demir esasly poroşok: umumy ýylylyga çydamly, uzak möhletli iş temperaturasy adatça
Nikel esasly poroşok: güýçli ýylylyga çydamly, 600-1000℃ ýokary temperatura gurşawynda durnukly işläp bilýär (meselem, Cr we W elementlerini öz içine alýan nikel esasly poroşok, ajaýyp antioksidlenme we termal ýadawlyga çydamly).
4) Çugun matrisa bilen utgaşyklylyk
Demir esasly poroşok: çoýun (Fe esasly) termal giňelme koeffisiýentine has ýakyn (demir esasly poroşok takmynan 11-14 × 10⁻⁶/℃, çoýun takmynan 10-12 × 10⁻⁶/℃), örtük wagtynda termal dartgynlyk az, termal giňelme tapawudy sebäpli döwülmegi aňsat däl (esasanam galyň örtük gatlagy üçin amatly).
Nikel esasly poroşok: Termal giňelme koeffisiýenti deňeşdirme boýunça ýokary (takmynan 13-16 × 10⁻⁶/℃), bu bolsa çoýundan birneme tapawutlanýar. Galyň örtük wagtynda termal stres sebäpli ýarylmagy aňsat, muny öňünden gyzdyrmak, haýal sowatmak ýa-da gatlakly örtük bilen ýeňilleşdirmek gerek.
3. Prosesleriň uýgunlaşmagyndaky tapawutlar
Demir esasly poroşok:
• Lazer güýjüne pes duýgurlyk, ereýän howuzuň ortaça akgynlygy, tekiz örtük gatlagyny emele getirmek aňsat;
• Si we B ýaly deoksidleşdiriji elementleri öz içine alýar, çoýundaky C we S ýaly garyndylara ýokary çydamlylyk görkezýär (gözenekleri döretmek aňsat däl);
• Örtük gatlagynyň suwuklandyryş tizligini (örtük gatlagyna garylan esasy metalyň paýyny) gözegçilik etmek ortaça kyn, adatça 10%-20% derejesinde gözegçilik edilýär (gaty ýokary bolsa gatylygy peseldip biler).
Nikel esasly poroşok:
• Ýokary lazer siňdiriş tizligi, gowy ereýän howuz akgynlygy (esasanam B we Si saklaýan nikel esasly poroşok), inçe we deň örtük gatlagyny gazanmak aňsat;
• Çuýunda C-e duýgur. Eger matrisada uglerod mukdary ýokary bolsa (meselem, çal çoýun), C-niň örtük gatlagyna ýaýramagy sebäpli döwülýän fazalary (meselem, tor karbidlerini) emele getirmek aňsat. Suwuklaşdyrma tizligini azaltmak üçin lazer parametrlerini berk gözegçilikde saklamak (meselem, güýji azaltmak we skanirleme tizligini ýokarlandyrmak) zerurdyr (adatça 10% -den az bolmaly);
• Çugundaky kükürt (S) bilen reaksiýa girip, pes ereýän ewtektikany (meselem, Ni₃S₂) emele getirmek aňsat, netijede termal çatlaklar emele gelýär. Çugun böleklerini öňünden işläp bejermek wagtynda ýerüsti sulfidleriň aýrylmagyny üpjün etmek zerurdyr.
4. Çykdajylar we ulanylyş senariýleri
| Ölçegler | Demir esasly poroşok | Nikel esasly poroşok |
| Bahasy | Pes (nikel esasly poroşokyň takmynan 1/3-1/2 bölegi), tygşytly | Ýokary (Ni metalynyň bahasynyň ýokary bolmagy sebäpli), ýokary baha basyşy |
| Degişli senariýler | 1. Ýokary aşynma garşylygyny we orta derejede korroziýa garşylygyny talap edýän iş şertleri (meselem, stanok gurallarynyň ýol görkeziji reýkalary we rolikleriň abatlaýyşy); 2. Çugun bölekleriň arzan bahadan, uly möçberde ölçegli dikeldilmegi ýa-da ýüzüni berkitmek; 3. Galyň örtük gatlaklaryna (> 2 mm) bolan talaplar (meselem, uly çoýun bölekleriniň aşynmagyny abatlamak). | 1. Ýokary korroziýa garşylygyny we ýylylyga garşylygy talap edýän iş şertleri (meselem, himiki enjamlar, ýokary temperatura klapanlary); 2. Ajaýyp berkligi we zarba garşylygyny talap edýän senariýler (meselem, dişli dişleriň ýüzleri, eziji çekiçler); 3. Inçe diwarly ýa-da çylşyrymly görnüşli çoýun bölekleriň (meselem, galyplar, gidrawliki bölekler) takyk örtülmegi. |
Gysgaça mazmun
• Demir esasly poroşok has amatlydyr: arzan baha we ýokary aşynma garşylygy göz öňünde tutulanda we iş şertleri güýçli poslama ýa-da ýokary temperatura talap etmeýän mahalynda (meselem, adaty mehaniki bölekleri abatlamak ýaly).
• Nikel esasly poroşok has amatlydyr: korroziýa garşylygy, gyzgynlyga garşylyk ýa-da ýokary berklik talap edilende we ýokary çykdajylar kabul ederlikli bolanda (meselem, ýörite iş şertlerinde takyk çoýun böleklerini berkitmek ýaly).
